Garaiek
(garea) lau angeluko oinplanoa dute,
eta bi isurialdeko teilatua, zurezko
oholekin egina. Multzo hori harrizko
zutabeen gainean jarrita dago. Zutabeen
goialdean harlauza biribilak daude,
karraskariak sar ez daitezen. Barruan
konpartimentuak daude, zizkuak deritzenak.
Hor gordetzen dira martxagaria edo martxoan
ereindako garia, azarogaria edo azaroko
garia (hori da estimatuena ogia egiteko),
babak, oloa eta garagarra. |
|  Aezkoako
garaia aldaera berezia da, klimarekin
eta hango eraikuntzekin bat datorrena.
Aezkoako garaiaren oinplanoak 4,5x5
m ditu, gutxi gorabehera, eta 8 zutaberen
gainean dago jarririk. Teilatuak bi
isurialde ditu, oso pikoak elurragatik.
Harlangaitzezko hormak ditu, ate batekin,
eta, batzuetan, leiho batekin. Ohiko
teilatua zurezko oholekin egina zen,
gainerako eraikuntzetan bezala. Karraskariak
sar ez zitezen, eskailera eraikinetik
bereiz zegoen, eta zutabeen gainean
harlauza biribilak (haietan bermatzen
da garaia, hain zuzen) zeuden.
Urraulgoiti: Bi garai
daude. Zabaltzan Estokiko garaia dago.
Aezkoako edo Zaraitzuko garaien egitura
bera du, baina teilatua ez da hain
pikoa, klima ez baita hain gogorra.
Fede Santuaren monasterioaren barruan
dagoen garaia handiagoa da, eta auzo
garaien edo hamarrenetarako garaien
egitura du. Herri guztiaren edo elizaren
garaiak ziren, eta auzotarren bihiak
biltzeko erabiltzen ziren. Badirudi
halakoak zeudela herri batzuetan,
udalaren ardurapean edo —elizarenak
baziren— parrokoaren ardurapean.
Azken horrek hamarrenak edo elizarentzako
zergak biltzen zituen.
Zaraitzu.
Garai eder bat baino ez da gelditu.
Zabaltzako garaiaren antzeko egitura
du.
Longida:
Ez da erraza ikustea Ekaiko
garaia (Joanena esaten diote), patio
itxi batean dagoelako. Itxuraz, hamarrenetarako
garaia izan zen. Erdotzainekoa garai
bikaina da. Harlangaitzezko arkuen
gainean dago, eta Erdotzaineko jauregiko
(gaur egun erorita dago) patioan berreraiki
zuten. Merezi du bisitatzea.
Artzibar:
Lusarreta herrikoak Erdotzaingo
garaiaren egitura bera du, bai eta
Iratxetakoak (Oibar) ere. Beste etxe
bati atxikita dago, eta harlangaitzezko
arkuen gainean eraiki zuten.
|