Orreagako kolegiata, penintsulan, eragin frantses handiena duen elizatzat jo dute, Estiloari dagokionez, garaian (XIII. mendea) zen gotiko frantses onenekoa da. Auritzeko kareharriarekin egin zuten. Artelanik behinena kolegiatako irudi nagusia da: Ama Birjina haurrarekin irudikatzen duen tailu bat, zilarrez estalia.
XVII. mendeko klaustroa aurretik zegoen klaustro gotikoa ordeztu zuen. Hura, elurte handi baten ondorioz, erori egin zen, eta erre. Kapitulu aretoa edo San Agustinen Kapera XIV. mendekoa da. Hor dago ehortzita kolegiata fundatu zuen erregea, Nafarroako Antso Azkarra, Navas de Tolosako batailan garaipena lortu zuena. Hor, erregearen irudi etzana dago, erraldoia, eredu naturalari jarraikiz egina. Errege azkarraren aparteko tamaina erakusten du horrek (2,25 metro garai). 1622. urtetik 1890. urtea arte lurpean egon ondoren, estatua berreskuratu zuten.
Done Jakueren edo Izpiritu Santuaren kaperari Karlomagnoren Siloa ere esaten zaio. Kontatzen dutenez, hor daude ehortzita Orreagako gatazkan hil ziren Frantziako hamabi pareak. Museoan, pintura eta urregintza lan ederrekin batera, Karlomagnoren xake jokoa deritzona dago.
Ospitalea eta Itzandegia (interpretaziorako gunea) multzo apartaren osagai bereziak dira. Guztia hobeto ezagutzeko, badaude antolaturik bisita gidatuak, eta tokiko turismo bulegoan haiei buruzko informazioa lor dezakegu.
Kolegiata herri elizkoitasunaren gune garrantzitsua da. Apiriletik aurrera, inguruko ibar guztietan erromeriak egiten dira Orreagako Ama Birjinaren omenez. Eliza nagusian dagoen irudi gotiko bat da.
Ama Birjinaren agerpenaren gainean badago elezahar bat. Artzaintxo bat eta orkatz bat dira protagonistak. Artzainak halako kantu batzuk entzun omen zituen harkaitz batzuen ondoan, eta lurrean aztarrika egiten ari zen orkatz bat ikusi omen zuen, argizko adarrak zituena. Leku hartantxe agertu omen zen Ama Birjina. Pirinioetan, beste agerpen batzuk kontatzeko, narrazio egitura bera erabiltzen da. Batetik, artzainak ditugu, baso artzaintzan oinarrituriko kultura batean, eta, bestetik, orkatzak edo oreinak, baso inguruan; kristauek ematen dizkieten balio sinbolikoaz gain, oso esanguratsuak dira.

Otsagabia:San Joan Ebanjelariaren omenezko gotorleku eliza oso tamaina handikoa da. Goialdean dago, eta haren nabe trinkoa nagusi da herriaren gainetik; dorre oktogonalak herriaren profila eratzen du. Lan monumental hori hainbat garaitan eraiki zen. Epistolaren horman, Erdi Aroko eliza baten hondarrak gelditu dira, 1.200. urtekoa gutxi gorabehera. Hondar horiek, egun, kripta baten eran ageri dira, egungo elizaren mailarekin duten aldea dela kausa. Egungo eliza, hain zuzen, XVI. mendearen lehen erdian eraiki zuten, askoz leku gehiago harturik. Sakristia eta ipar mendebaldeko kapera XVII. mendekoak dira.
Oraindik ere badu oholezko teilatua, XX. mendearen hasiera arte tipikoa Zaraitzuko eraikuntzetan
Barruan, Errenazimentuko erretaula zoragarriak daude ikusgai.

Izaba: San Ziprianoren eliza XVI. mendekoa da, eta gotorleku eitea du. Bitxia da duen teilatu gorrixka. Estilo platereskoko erretaula nagusia ederra da, eta badu 1.751ko organo barroko bikaina. Idoiako Ama Birjinaren eta haurraren tailu bat ere badago.

Artzi: Artziko Sortze Garbiaren eliza XII. mendeko erromaniko landatarraren adibide bikaina da, eta kultura intereseko ondare izendatu dute. Artziko jaunek eraikiarazi zuten, ibarreko batzarlekua zegoen tokian, herrietatik bereiz. Penintsulan Nafarroako Erresumak izan zuen urrezko aroa zen. Bi mende lehenago, Antso Handiak Donejakue bidea Nafarroan behin betiko finkatzea lortu zuen. Horretarako, sentimendu espiritual eta moral sendoa sustatu zuen, musulmanen eraginaren aurka egiteko, eta Europako korronteak sar zitezen errazteko.

Artaiz: Untzitibarko herri xehe horretako muino txiki baten gainean, San Martin Toursekoaren eliza dago. Portadako eta teilatu hegaleko eskulturen balio ikonografikoa dela kausa, Nafarroako erromaniko landatarraren altxorretako bat da. XII. eta XIII. mendeak bitartean eraiki zuten, eta ez dugu eginarazi zuenaren berri. Ez dago erregistratuta Orreagako monasterioaren edo Leireko monasterioaren mendekoen artean, eta herriko biztanle urriek nekez ordaindu ahal izango zuten eskulturen kalitate handi hori. Beraz, Artaitz jaurerria izan zela uste da (Almoravidarren, Nafarroako aitoren seme batzuen jaurerria, beharbada). Loarreren eragina jaso dutenen artean dago, Etxanoko Done Petriren ermitarekin, Oloritzen, Katalaingo Kristoren ermitarekin, Garinoainen, zein Azueloko monasterioarekin eta Olletako eta Artziko parrokia elizekin batera.
1958an eliza zaharberritu zuten.

Abaurrepea: XV. mendeko eliza gotikoa da, San Martin Toursekoari eskainia. Harriz egin zuten, hirutan banaturiko eta burualde poligonaleko nabe bakar batekin. Koruko eskailerako eta koruko bertako balaustrada nabarmentzen da. Aezkoan gelditzen den burdin hesi landu bakarra gordetzen du. Burdin hesi handi horiek aldarea eta eliztarrak banantzen zituzten.

Aurizberri: Eliza modernoa da, 1961ean eraikia, San Bartolomeren omenez.