 |
| |
| Denbora gelditzeko eta lasaitasunaz
gozatzeko tokia da. Artzibar, Irunberri, Erromantzatua,
Urraulgoiti eta Urraulbeiti, Longida, Untzitibar
eta Itzagaondoa osatzen dute eskualde hau. |
|
|
|
|
|
|
Arroilak |
 |
|
 Arroilak
dira ibaiek zulatzen dituzten zintzurrak,
kareharrizko haitzetatik zehar joaten direnean.
Higadurak horma pikoak landu ditu, ibaia,
milioika urtean, behera sartzen zen bitartean.
Horren emaitza izan dira Pirinio aurreko arroetan
berezkoak diren formazio ikusgarri horiek... |
|
|
|
|
|
|
Gazteluak
eta jauregiak |
|
|
 Nobleziaren
eta boterearen erakusgarri ziren, eta Pirinio
aurreko arroetan gaztelu, jauregi eta dorre
apartak daude. Eremu landatarrean, ez daude
argi bereizirik jauregiak eta gazteluak... |
|
|
|
|
|
|
|
|
Itzaga |
|
|
 Itzaga
mendia Itzagaondoa ibarrean dago; ibarrak,
hain zuzen, izena hartu dio. Egitura zabal
bat da, eta gailurra, izen berekoa, 1.360
metrotan dago. Erpinetik, Done Mikelen ermitaren
ondotik... |
|
|
|
|
|
|
| |
|
Arroilak |
|
|
|
Arroilak
dira ibaiek zulatzen dituzten zintzurrak,
kareharrizko haitzetatik zehar joaten direnean.
Higadurak horma pikoak landu ditu, ibaia,
milioika urtean, behera sartzen zen bitartean.
Horren emaitza izan dira Pirinio aurreko arroetan
berezkoak diren formazio ikusgarri horiek.
Arroilen barrualdean, hainbat elementu konbinatzen
da, eta giro bereziak sortzen dira: horma
pikoak, erlaitzak, ezpondak, hartxingadiak,
ibai ertzak.
Neguan dagoen babesak, udako itzalak, eta
ibaiaren hezetasunak, besteak beste, askotariko
landaretza berezia eta interes handikoa agertzea
ekartzen dute: karraskal gurbizduna, astigarrak,
otsalizarrak, pagoak, karraskak, gereziondoak,
ezkiak, intxaurrondoak, zumarrak, lizarrak
edo sahatsak. Multzo horrek, urtaroz urtaro,
berebiziko edertasuna duen kolore sorta eskaintzen
du.
Ezinezkoa da erlaitzetara eta hormetara iristea,
eta horrek lore endemikoak iraunarazi ditu,
milioika urtean arroiletan babestu baitira.
Askotariko animalia basatiak daude. Harkaitzetan
bizi diren harrapari handiak eta espezie habiagileak
nabarmentzen dira: ugatzak, saiak, sai zuriak,
arrano beltzak, belatz handiak, hontz handiak,
txolomak, belatxingak edo sorbeltzak.
Oparotasun hori dela eta, arroilak eremu babestuak
dira; beraz, bazter horiek ikustera goazenean,
errespetu osoz jokatu behar dugu. Inguruko
errepideak, Arbaiungo behatokia edo Irunberriko
arroilan oinezkoentzat dagoen ibilbidea egokiak
dira horretarako. Arroilen interpretaziorako
gunea (Irunberrin) bisitatzea komeni
da.
Pirinio aurreko arroetan hainbat arroila dago:
Iñarbekoa, Gaztelukoa, Txintxurreneakoa,
Arbaiungoa, Irunberrikoa, eta Ugarrongoa Guztiak
legez babesturiko eremuak dira, naturaren
eta paisaiaren aldetik duten interesagatik.
|
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
Gazteluak
eta jauregiak |
|
|
|
| Nobleziaren
eta boterearen erakusgarri ziren, eta Pirinio
aurreko arroetan gaztelu, jauregi eta dorre
apartak daude. Eremu landatarrean, ez daude
argi bereizirik jauregiak eta gazteluak. Gazteluak
babesteko helburuarekin eraiki ziren hasieran,
eta gero jauregi bihurtu ziren, nolabaiteko
edertasuna edo luxua eman zitzaienean, jaunaren
edo erregearen atseginerako. Hona hemen nagusiak: |
o Liberriko jauregi gotortua, Aosetik
gertu. XIV. edo XV. mendean eraiki zuten,
eta XVI.enean eraberritu egin zuten. Jauregiak
harlanduzko dorre zaharra du oraindik.
o Aiantzeko jauregi eta dorrearen (Longida)
egitura aurrekoaren egituraren antzekoa
da. Biak, hain zuzen, Nafarroako gotiko
berantiarreko jauregien adibide onak dira.
|
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
Itzaga |
|
|
|
| Itzaga
mendia Itzagaondoa ibarrean dago; ibarrak,
hain zuzen, izena hartu dio. Egitura zabal
bat da, eta gailurra, izen berekoa, 1.360
metrotan dago. Erpinetik, Done Mikelen ermitaren
ondotik, ibarren ikuspegi zabalak daude, eta,
mendiaren behealdean, hainbat aukera: ibilaldiak,
mendiko bizikleta, ondarea... |
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
