Askotariko ekosistemak direla medio, animalia basatiak ere askotarikoak dira. Ez dira ikusten errazak, baina, Nafarroako Pirinioetako mendietan, basoetan, harkaitzetan eta ibaietan, oreinak, basurdeak, orkatzak, saiak, urtxintxak, miruak, azeriak..., baita hartz bat ere, bizi dira Hamaika animalia mota dira, eta haiekin batera bizi garela gogorarazten digute.
Animaliak

Oreina (Cervus elephus): Ugaztun lerden hau oso ezaguna da. Haren pisua 265 kilokoa izan daiteke, eta haren garaiera 1,5 metrokoa. Basoetan bizi da, pago eta izei basoetan, batik bat. Orein arrek negu hasieran berritzen dituzte adar itzelak. Gauez ibiltzen direnez, zaila da oreinak ikustea. Hala ere, ilunabarrean edo egunsentian ikus daitezke, erreketara edatera joaten direnean. Oreinen araldia edo marrualdia oso ezaguna da. Orduan, haien marruak basoko bazter guztietan entzun daitezke. Arrek baino ez dituzte adarrak. Iratin eta Kintoan daude populazio handienak.

Basurdea (Sus scrofa): eite sendoko ugaztuna da, eta txerrien familiakoa. Haren pisua 200 kilokoa ere izan daiteke, baina arren artean 100 kilo izatea da ohikoena. Egunsentiko eta gaueko bizitza duen animalia da. Basurde ar handiak bakartiak dira, eta emeak kumeekin batera egoten dira. Ehiztariek estimatzen duten espeziea da.

Hartz arrea (Ursus arctos): animalia aparta da, eta 80 eta 250 kilo bitarte izaten ditu. Pirinioetako natura babesteko ikurtzat hartu da. Gauez ibiltzeko ohitura du, eta zuhur samarra da. Hartza orojalea da, baina haren elikaduraren oinarria landareak dira. Noiz edo noiz ardiren bat jaten du, artaldea sakabanatzen denean. Gizakien jazarpena dela kausa, mendialdeetan zokoraturik gelditu da. Pirinioetan dagoen populazioa 12 eta 15 hartz bitartekoa dela kalkulatu da. Partzuergoko lurraldeetan hartz arra dago, Camille, eta noizbehinka Erronkarin agertzen da.

Sai arrea (Gyps fulvus): sai arrea hego luzera handiko (2,80 m bitarte) harrapari sarraskijalea da; Partzuergoko lurraldeetan oso ugaria da. Kolonietan bizi da, eta harkaitzetako erlaitzetan eta zuloguneetan egiten dituzte habiak. Populazio handienak Pirinio aurreko arroetako arroiletan daude.

Orkatzak, azkonarrak, muxarrak, trikuak, amuarrainak, ugatzak, miruak, uhandre piriniarrak, okil beltzak, okil gibelnabarrak… eta beste asko dira espezie nagusien zerrendan dauden animaliak.
atxatxuri digital