 |
|
|
Orreaga |
 |
|
 Pirinioetako
pasabide naturala da antzina antzinatik, eta,
halaber, oihartzun epikoak dituen leku enblematikoa.
Tradizioaren arabera, baskoiek toki horretan
garaitu zuten Karlomagnoren armada frankoa... |
|
|
|
|
|
|
Donejakue
Bidea |
|
|
 Batzuek
Done Jakue apostoluaren hilobiaren aurkikuntza
ezarri dute mendebaldeko kulturaren ekimen
garrantzitsuenetako baten hasieratzat. Baina
bideak aurretik ere egiten zen ibilbide bati
zegokion, Finisterreko ibilbideari... |
|
|
|
|
|
|
|
|
Kintoa
eta Sorogain |
|
|
 Kintoa
hamaika errekak zeharkatzen duten pagadi eder
bat da... |
| Sorogain ingurune aparta
da erlaxatzeko, ibilaldi lasaiak egiteko,
edo igotzen erraza den mendiren bat igotzeko... |
|
|
|
|
|
|
Eugiko urtegia |
|
|
 Eugiko
urtegia Eugi herriko behealdean dago, eta
naturgune zoragarria da. Arga ibairen goi
ibarrean dago, Kintoko baso apartaren ondoan... |
|
|
|
|
|
|
| |
|
Orreaga |
|
|
|
Pirinioetako
pasabide naturala da antzina antzinatik, eta,
halaber, oihartzun epikoak dituen leku enblematikoa.
Tradizioaren arabera, baskoiek toki horretan
garaitu zuten Karlomagnoren armada frankoa.
Orreagan arkitektura multzo handia (arkitektura
erlijiosoa eta laikoa, etxebizitzak) dago,
ingurune eder batean.
Mendate gogor hori igaro eta gero erromesei
laguntza emateko zentroa eta aterpea jarri
zuten Orreagan. Hortik, erromesen pausoak
berriz ere bideratzen ziren helmugarantz,
hau da, artean urrun egon arren, erromesek
beren bihotzean gertu sumatzen zuten apostoluaren
hilobirantz. Bortuak igaro eta gero, Pirinioak
atzean utzita, bidearen azken zatirako ataria
da Orreaga ibiltariarentzat, helmugarako oraindik
700 kilometro geratzen zaizkion arren.
Erromesek Donejakue bideko bigarren puntu
nagusitzat dute Orreaga, Santiagoko katedralaren
atzetik, Orreagako arte multzoak berebiziko
indar historikoa eta sinbolikoa baitu.
Orreagan, berriz, Karlomagnoren siloa delakoaren
ondoan dagoen kapera gotiko txiki eta xumea
da Done Jakueri gur egiten dion eraikuntza
bakarra. Badu kaperak elementu berezi berezia,
hain zuzen ere, Ibañetako antzinako
kaperaren kanpaia, erromesen itxaropen kantua
sortzen zuena Pirinioen iparreko aldea igotzen
ari zirelarik. Argi dago, beraz, Santiagorako
erromesaldia dela, mundu karolinjioarekin
batera, Orreagako funtsezko oinarri. |
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
Donejakue
Bidea |
|
|
|
Batzuek
Done Jakue apostoluaren hilobiaren aurkikuntza
ezarri dute mendebaldeko kulturaren ekimen
garrantzitsuenetako baten hasieratzat. Baina
bideak aurretik ere egiten zen ibilbide bati
zegokion, Finisterreko ibilbideari; erromatarren
bidea zen.
Hilobia aurkitzea berebiziko gertaera izan
zen, eta Erdi Aroko mendebaldeko herriak txunditu
eta hunkitu egin zituen. Ordudanik, Nafarroako
Pirinioak nahitaezko pasabidea izan dira Europatik
Galiziara apostolua gurtzera zihoazen erromesentzat.
Mendeetan zehar, hainbat lekutako eta hainbat
gizarte mailatako gizakien joan etorria aberasgarria
izan zen, oso, Nafarroako herrientzat, ekonomiaren
aldetik ez ezik, kulturaren eta artearen aldetik
ere bai.
Elizak, monasterioak, ermitak, eta ospitaleak
egin ziren bidean zehar pixkanaka pixkanaka,
eta haietako batzuek gaur egun ere badiraute.
Eraikuntza haietako askotan atzerriko artistek
parte hartu zuten.
Donejakue bideak kulturaren eta artearen aldetik
duen erakargarritasunari edertasun handiko
ingurune naturalak gehitzen zaizkio: pagoz,
haritzez edo artez osaturiko baso sarriak,
iralekuak, mendiak, ibaien sorburuak... naturaren
zaleentzako paradisu baten osagaiak dira.
Donibane Garazitik hurbil, Donejakue bideak
bi adarretatik jotzen du Pirinio aldera: |
- Goiko bidetik (Napoleonena
edo Bentarteko pasabidekoa ere baderitzo):
Bentartea edo Lepoeder mendi lepoetatik. Bordeletik
Astorgara zihoan erromatarren galtzadak egiten
zuen bide bera egiten du. Galtzada horrek
(oraindik ere zati batzuetan ikus daiteke)
eremuko komunikabideen egitura baldintzatu
zuen.
- Beheko bidetik (haitzarteko
bidea ere esaten zaio): Ibañetaraino
igotzen da haranean zehar. |
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
Kintoa
eta Sorogain |
|
|
|
 Kintoa
hamaika errekak zeharkatzen duten pagadi eder
bat da. Argak iparraldetik hegoalderantz zeharkatzen
du, eta baso zabalean animalia espezie ugari
dago. Han, Eugiko arma ola dago, eta, berez,
leku zoragarria da.
Kintoa Erroibarkoa, Baztangoa, Esteribarkoa
eta Aldudekoa da. Ugari dira oreinak, orkatzak,
adarzabalak, basurdeak zein azeriak. Baso
sarri horretan, hegaztiek osatzen dute faunaren
aberastasuna. Aipatzekoak dira okil beltza,
okil gibelnabarra, eta oilagorra, bai eta
hegazti harrapari handiak (arranoa, zapelatz
liztorjalea... eta hegazti sarraskijaleak
(saia, ugatza...) ere.
Zalantzarik gabe, oreinen marrualdia da gertaerarik
garrantzitsuena Kintoko basoetan, udazkeneko
lehen egunetan. Une liluragarri horretan,
orein arrek emea bilatzen dute, estaltzeko,
eta, hala, espeziea iraunarazteko. Egun horietan
oreinek izugarrizko estresa pairatzen dute.
Hara hona ibiltzen dira gau osoan, jateaz
arduratu gabe ia. Ilunabarrean hasten dira
marruka, eta basoan zalaparta sortzen. Horrela,
dei egiten diete emeei, eta lurraldea markatzen
dute. Egunsentian, basoko soilgune zabaletara
bildu, eta arrak liskartu egiten dira, emeak
adi begira dituztela. Borrokatik garaile bakarra
aterako da, eta horrexek estaliko ditu eme
guztiak.
Orein ar garaitua, ahul eta umiliatua, alde
egingo du inguru horretatik, eta behin suspertuta
itzuliko da, postua bereganatzen saiatzeko.
Kintoa Erdi Arotik datorren izena da: XIII.
mendean, Nafarroako erregeek bosten bat jasotzen
zuten abeltzaintzarekin eta basogintzarekin
lortzen zenetik.
Kintotik, Baztanera joan daiteke Artesiagako
mendatetik, edo Aldudera joan daiteke, Urkiagako
mendatetik. |
| Sorogain
(Erroibar) ingurune aparta da erlaxatzeko,
ibilaldi lasaiak egiteko, edo igotzen erraza
den mendiren bat igotzeko. Leku eder horretan
denbora gelditu egin dela dirudi, eta pagoek,
aritzek eta mendiek alfonbra berde zabal bat
inguratzen dute. Atzean, Adi mendi dotoreak
paradisuaren betiereko zaindaria dirudi, eta
baso sarriek, larreek eta ibaiek erraz ahazten
ez den paisaia eratzen dute. Sorogainen Erroibarko
eta Baigorriko aziendak egoten dira, partzuergoan.
Marka dela eta, jai handia egiten da. Larreen
eremu guztian zehar zenbait trikuharri daude,
historiaurreko artzainek utzitako hondarrak.
Sorogainen atsedenleku bat dago, oso ingurune
ederrean. Badaude mahaiak, eserlekuak eta
harrizko erretegiak. |
|
|
|
|
| |
|
|
| |
|
Eugiko
urtegia |
|
|
|
| Eugiko
urtegia Eugi herriko behealdean dago, eta
naturgune zoragarria da. Arga ibairen goi
ibarrean dago, Kintoko baso apartaren ondoan.
1971. urtean inauguratu zuten, eta 21 hm3
ko edukiera du. Ingurunearen edertasunagatik
zein pagadiaren hurbiltasunagatik, gomendagarria
da hara joatea. |
|
|
|
|
|
|
|
 |
|
